Το μονοπάτι του Ομήρου και άλλες ορεινές διαδρομές

Η ανάδειξη των ορεινών μονοπατιών του Πιτυός αλλά και της ευρύτερης περιοχής του Αίπους και συνολικά της Βόρειας Χίου, είναι μέσα στη διαρκή σφαίρα των ενδιαφερόντων μας για την ήπιας μορφής τουριστική κίνηση στην οποία αποβλέπουμε.

Στο αχανές καρστικό οροπέδιο του Αίπους υπάρχουν τουλάχιστον τρία μονοπάτια με ιστορικό ενδιαφέρον, ικανά να προσελκύσουν τον πλέον απαιτητικό περιπατητή, τον φυσιολάτρη, τον ιστοριοδίφη, τον ερευνητή, τον ήπια αθλούμενο πεζοπόρο, τον καλλιτέχνη που αναζητά τοπία για να εμπνευστεί.

  • Το πρώτο, το εγγύτερο στον οικισμό είναι το λεγόμενο “Μονοπάτι του Ομήρου”. Στην πραγματικότητα είναι μια από τις διακλαδώσεις του αρχαίου δικτύου μονοπατιών που ονομάζεται “Ελληνόστρατα”. Η συγκεκριμένη ξεκινάει περίπου από το 18ο χιλιόμετρο της επαρχιακής οδού Χίου-Αγίου Ισιδώρου-Βολισσού με κατεύθυνση από Ανατολικά προς τα Δυτικά και φτάνει μέχρι την περιοχή Εκκλησίδια πάνω από το Πιτυός. Από εκεί ένας χωμάτινος αγροτικός δρόμος οδηγεί μετά από 600 μέτρα στο χωριό.  Σύμφωνα με τη παράδοση είναι το μονοπάτι που πήρε ο Όμηρος ερχόμενος από τη Δασκαλόπετρα προς το χωριό “… το Πίττυς καλούμενο…” (Ψευδοηρόδοτους, Περί Της Του Ομήρου Γενέσιος Και Βιοτής) Μέχρι τη διάνοιξη του σύγχρονου αμαξωτού δρόμου στη διάρκεια του μεσοπολέμου, ήταν το βασικό μονοπάτι των Πιτυανών από και προς την πόλη της Χίου. Αν και έχει εγκαταληφθεί προ πολλού είναι διακριτό σε διάφορα σημεία, ιδιαίτερα κοντά στο χωριό.
  • Το δεύτερο μονοπάτι, είναι ο Οθωμανικός καρόδρομος, ο λεγόμενος “Τουρκικός δρόμος”. Κατασκευασμένος στα μέσα του 19ου αιώνα από την Οθωμανική διοίκηση σε μια φάση που το Πιτυός και η ευρύτερη περιοχή της Βόρειας Χίου, καλούνταν να ανασυγκροτηθεί μετά τη σφαγή του 1822, ο φαρδύς καρόδρομος εξυπηρετούσε τις ανάγκες, ταχείας μεταφοράς ανθρώπων και προϊόντων αλλά και τις στρατιωτικές μετακινήσεις από την πόλη της Χίου μέχρι και τη Βολισσό. Ο σύγχρονος αμαξωτός δρόμος του 20ου αιώνα, σε μεγάλο βαθμό, “πάτησε” πάνω στη χάραξη του και τα υλικά του χρησιμοποιήθηκαν εκ νέου. Ωστόσο, είναι ακόμη ορατός και βατός για περπάτημα σε διάφορα σημεία από τα Βοτάκια του Αίπους και μέχρι τη Σελάδα και από το 18ο χιλιόμετρο, μέσω της λεγόμενης “Ποτάμας” προς τον Άγιο Ισίδωρο και από εκεί στο δάσος του Γιαννάκη, τον Δρίμακα ποταμό, τα Ρετσινάδικα, την Κατάβαση και τη Βολισσό. Ιδιαίτερα το σημείο που βρίσκεται εγγύτερα στο Πιτυός και μέχρι τα Ρετσινάδικα είναι μια από τις πλέον ευχάριστες και βατές πεζοπορικές διαδρομές της Χίου.
  • Το τρίτο μονοπάτι, η Ελληνόστρατα, είναι ένας “ευχάριστος πονοκέφαλος”. Ποιό να πρωτοδιαλέξεις από τις διακλαδώσεις της; Στην ουσία μιλάμε για το πυκνό δίκτυο των αρχαιοελληνικών μονοπατιών της “Ελληνόστρατας”,  που διακλαδώνονται πάνω στο Αίπος και γύρω από το Πιτυός. Ένας βασικός κλάδος είναι αυτός που ξεκινάει πάνω από το Μυρσινίδι στο Βροντάδο. Στην Φουντάνα του Αίπους διακλαδώνεται. Ένας κλάδος φεύγει προς τα δυτικά, βρίσκει στο 18ο την αρχή του «μονοπατιού του Ομήρου», αλλά συνεχίζει προς νοτιοδυτικά για να χωρίσει εκ νέου με δύο επιλογές: η μια με κατεύθυνση τον Ανάβατο και η άλλη μέσα από το δάσος προς τη Βολισσό (ορατό σε αρκετά σημεία παράλληλα του Τουρκικού καρόδρομου και του σύγχρονου αμαξωτού) Ένας άλλος κλάδος, πάει βόρεια από την Φουντάνα του Αίπους προς τη Συκιάδα, τη Λαγκάδα, τα Καρδάμυλα. Λίγο πριν φτάσει στα Καρδάμυλα, διακλαδώνεται εκ νέου για την αρχαία πολιτεία των Κοίλων και από εκεί για το Πιτυός.

Όμως σημαντικά για τον χαρακτήρα και την διαμόρφωση της ιδιαίτερης ταυτότητας του Πιτυούς είναι και τα τσοπάνικα μονοπάτια του Όρους στα δυτικά του χωριού. Ένα από αυτά, το πιο σημαντικό είναι αυτό που ξεκινάει από την Παναγιά Σπηλιωτίνα και μετά από μια σχετικά κοπιαστική ανάβαση, φτάνει στο εγκαταλελειμμένο κτίριο του ΟΤΕ στο Όρος και από εκεί στην κορυφή και στις Πιτυανές μάντρες του μικρού οροπεδίου της Αμεθούντας.

Πρόσφατα ο Δήμος Χίου, παραχώρησε στην ΚΟΙΝΣΕΠ “Πιτυός προορισμός” το εγκαταλελειμμένο κτίριο του ΟΤΕ και μια μεγάλη έκταση που ξεκινάει από την Παναγιά Σπηλιωτίνα και φτάνει μέχρι την κορυφή με σκοπό την αξιοποίηση τους για ήπια τουριστική πεζοπορική δράση.

Τον Σεπτέμβριο του 2023 το τουριστικό site Αmex, του Αμερικανικού τραπεζικού κολοσσού της American Express ενέταξε τη συγκεκριμένη διαδρομή και την αποζημίωση που δίνει στους πεζοπόρους η θέα από την κορυφή του Όρους, στις πλέον ενδιαφέρουσες ασχολίες που μπορεί να κάνει κάποιος τουρίστας στο νησί της Χίου (https://www.amexessentials.com/chios-island-guide-what-to-do-on-chios-mastic-mastiha/?fbclid=IwAR1ZsDu92fQbCE-sigilwxipsjq12nXpHTEpzhDVVeiIB61DydK4fyKQQps)

Τιμή ανάλογα με τη χρονική διάρκεια του επιλέξιμου προγράμματος και του αριθμού των συμμετεχόντων κατόπιν συνεννόησης με τους ενδιαφερομένους.